Âm nhạc, tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình được sử dụng phổ biến trong hoạt động kinh doanh, thương mại, góp phần tạo không gian, phục vụ nhu cầu của khách hàng tại các nhà hàng, quán cà phê, khách sạn, cơ sở lưu trú, khu vui chơi, giải trí và nhiều loại hình dịch vụ khác. Việc sử dụng các sản phẩm này trong kinh doanh cần được thực hiện đúng quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sáng tạo, biểu diễn và sở hữu quyền.

Thực hiện Công văn số 5251/SVHTTDL-QLVHGĐ ngày 17/8/2026 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng về việc hướng dẫn thực hiện quy định pháp luật về giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan trong hoạt động kinh doanh, thương mại, UBND đặc khu Cát Hải đề nghị các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và hộ kinh doanh trên địa bàn chủ động tuyên truyền, phổ biến và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về nội dung này.

Không phải xin phép nhưng vẫn phải trả tiền bản quyền

Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 26, điểm b khoản 1 Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ; khoản 1, khoản 4 Điều 34 và khoản 4 Điều 35 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, trường hợp tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép định hình trên bản ghi âm, ghi hình công bố nhằm mục đích thương mại thì tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi âm, ghi hình này trong hoạt động kinh doanh, thương mại không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn và chủ sở hữu quyền liên quan kể từ khi sử dụng.

Quy định này được áp dụng đối với nhiều loại hình kinh doanh, thương mại như nhà hàng, quán cà phê, khách sạn, cửa hàng, siêu thị; khu vui chơi, giải trí, trung tâm thương mại; câu lạc bộ thể dục, chăm sóc sức khỏe - thẩm mỹ; cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke; quán bar, vũ trường; hoạt động hàng không, giao thông công cộng và các hoạt động kinh doanh, thương mại có bản chất tương tự.

Như vậy, việc pháp luật quy định không phải xin phép trong trường hợp nêu trên không đồng nghĩa với việc cơ sở kinh doanh được sử dụng miễn phí. Khi sử dụng bản ghi âm, ghi hình thuộc trường hợp quy định, tổ chức, cá nhân vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền theo quy định.

Cách xác định tiền bản quyền từ ngày 1/7/2026

Một nội dung đáng chú ý được quy định tại Điều 33 Nghị định số 134/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung Phụ lục II Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, là biểu mức tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh, thương mại trong trường hợp giới hạn quyền tác giả, giới hạn quyền liên quan.

Theo đó, số tiền bản quyền chi trả tính theo năm được xác định theo công thức:

Tiền bản quyền/năm = Mức lương cơ sở × Hệ số điều chỉnh.

Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở được áp dụng là 2,53 triệu đồng/tháng. Hệ số điều chỉnh được xác định theo từng loại hình hoạt động kinh doanh, thương mại và các tiêu chí như diện tích, sức chứa hoặc quy mô cơ sở theo biểu mức quy định.

Đối với các hoạt động kinh doanh, thương mại thuộc phạm vi áp dụng biểu mức, việc xác định mức tiền bản quyền còn được điều chỉnh theo phân loại đô thị. Cụ thể: thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh áp dụng theo khung giá; đô thị loại I áp dụng 80% khung giá; đô thị loại II áp dụng 50%; đô thị loại III áp dụng 20%. Trường hợp thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn áp dụng 10% khung giá. Biểu mức tiền bản quyền áp dụng cho chủ sở hữu quyền tác giả và áp dụng tương tự đối với chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình được sử dụng.

Đáng lưu ý, ngày 1/7/2026 không phải là thời điểm lần đầu phát sinh nghĩa vụ trả tiền bản quyền đối với cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc. Đây là thời điểm mức lương cơ sở mới được áp dụng, qua đó làm thay đổi mức tiền bản quyền được tính theo công thức nêu trên.

Chủ động thỏa thuận, thực hiện nghĩa vụ bản quyền

Về phương thức và mức chi trả, tiền bản quyền được thực hiện theo thỏa thuận giữa các bên kể từ khi sử dụng. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, người sử dụng phải trả tiền bản quyền theo biểu mức quy định tại Phụ lục II Nghị định số 17/2023/NĐ-CP hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định.

Trường hợp không trả tiền bản quyền trong thời hạn 90 ngày kể từ khi sử dụng thì phải dừng việc tiếp tục sử dụng. Vì vậy, các cơ sở kinh doanh cần chủ động rà soát việc sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình tại cơ sở; liên hệ, thỏa thuận và thực hiện nghĩa vụ bản quyền theo đúng quy định.

Tăng cường minh bạch trong thu, phân chia tiền bản quyền

Bên cạnh việc quy định về mức tiền bản quyền, các quy định mới cũng tăng cường yêu cầu đối với hoạt động thu và phân chia tiền bản quyền của tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan.

Theo quy định tại Điều 48 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP, các khoản tiền bản quyền thu từ hoạt động cấp phép phải được quản lý trong tài khoản tách biệt với các tài sản, tài khoản và các khoản thu, chi khác của tổ chức, kể cả những khoản tiền chưa thể phân chia do chưa tìm thấy hoặc chưa liên lạc được với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan đã ủy quyền.

Việc phân chia tiền bản quyền được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan đã ủy quyền theo kỳ hạn và không được để chậm quá 6 tháng kể từ ngày thu được tiền bản quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan được giữ lại một khoản tiền trên tổng số tiền bản quyền thu được để thực hiện nhiệm vụ của tổ chức theo quy định.

Khoản tiền giữ lại phải được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan đã ủy quyền và đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định. Chi phí thực hiện nhiệm vụ phải được ghi nhận trong báo cáo quyết toán tài chính của tổ chức sau khi có xác nhận của cơ quan kiểm toán độc lập.

Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ

UBND đặc khu Cát Hải đề nghị các doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên địa bàn nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ về quyền tác giả, quyền liên quan theo Luật Sở hữu trí tuệ, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP và Nghị định số 134/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Hội Doanh nghiệp và Doanh nhân đặc khu được đề nghị chủ động tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật đến hội viên, doanh nghiệp và các cơ sở kinh doanh dịch vụ, du lịch, vui chơi, giải trí, nhất là những cơ sở thường xuyên sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh, thương mại; đồng thời vận động các cơ sở chưa thực hiện nghĩa vụ bản quyền khẩn trương liên hệ, thỏa thuận và thực hiện nghĩa vụ với chủ thể quyền hoặc tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan theo đúng quy định pháp luật.

Thực hiện đúng quy định về quyền tác giả, quyền liên quan là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh, thương mại. Đây cũng là giải pháp góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, người biểu diễn và chủ sở hữu quyền liên quan; nâng cao ý thức tôn trọng sở hữu trí tuệ, xây dựng môi trường kinh doanh văn minh, minh bạch, lành mạnh và đúng quy định pháp luật trên địa bàn đặc khu Cát Hải./.