Sáng 23/7 (tức ngày 10 tháng 6 năm Bính Ngọ), tại Di tích lịch sử cấp quốc gia Đình Hoàng Châu, thôn Hoàng Châu, Đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng, Tiểu ban Quản lý Di tích Đình Hoàng Châu long trọng tổ chức Lễ hội truyền thống Xa mã – Rước kiệu Đình Hoàng Châu năm 2026. Lễ hội là hoạt động văn hóa, tín ngưỡng tiêu biểu của địa phương, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống, đồng thời đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân và du khách.

Nghi lễ khai hội Lễ hội truyền thống Xa mã – Rước kiệu Đình Hoàng Châu năm 2026 được tổ chức trang nghiêm

Đình Hoàng Châu là công trình tín ngưỡng có lịch sử lâu đời, được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Không chỉ là nơi thờ Đức Thánh Mẫu và các vị Thành hoàng làng có công khai phá vùng đất, dựng làng, giữ nước, ngôi đình còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng cư dân vùng cửa biển Cát Hải qua nhiều thế hệ. Trải qua những biến thiên của lịch sử, cùng với hệ thống kiến trúc cổ kính, các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của di tích vẫn được cộng đồng gìn giữ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Hoàng Châu.

Thanh niên hai giáp Đông và Tây tham gia nghi thức Xa mã (kéo ngựa gỗ) - nét văn hóa đặc sắc của Lễ hội truyền thống Đình Hoàng Châu

Gắn liền với ngôi đình là Lễ hội truyền thống Xa mã – Rước kiệu, lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Việc được ghi danh không chỉ khẳng định giá trị đặc sắc của lễ hội trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam mà còn ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của cộng đồng địa phương trong gìn giữ, trao truyền các nghi lễ, phong tục truyền thống qua nhiều thế hệ. Đây cũng là minh chứng sinh động cho sức sống của di sản trong đời sống đương đại, nơi các giá trị lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc văn hóa tiếp tục được bảo tồn, phát huy.

Nghi thức Xa mã (kéo ngựa gỗ) được cộng đồng dân cư Hoàng Châu gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ

Lễ hội không chỉ là dịp để nhân dân tưởng nhớ công lao Đức Thánh Mẫu và các vị Thành hoàng làng mà còn gửi gắm đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", bồi đắp tinh thần đoàn kết cộng đồng, giáo dục truyền thống yêu nước và khơi dậy niềm tự hào về quê hương. Trong đời sống của cư dân vùng biển, lễ hội còn thể hiện khát vọng về quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng, những chuyến vươn khơi thuận lợi và cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Nghi thức rước kiệu được cử hành trang nghiêm, góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Sau tiếng trống khai hội, các nghi lễ truyền thống được cử hành trang nghiêm trong không gian linh thiêng của ngôi đình cổ. Các đại biểu cùng nhân dân và du khách thành kính dâng hương, tưởng nhớ Đức Thánh Mẫu và các vị Thành hoàng làng, bày tỏ lòng biết ơn đối với những bậc tiền nhân đã có công dựng làng, giữ nước, cầu mong quê hương phát triển, nhân dân bình an, hạnh phúc.

Nghi thức rước kiệu là điểm nhấn quan trọng của Lễ hội truyền thống Xa mã – Rước kiệu Đình Hoàng Châu, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham dự

Xa mã – Rước kiệu, phần nghi lễ được đông đảo nhân dân địa phương và du khách mong đợi nhất, là điểm nhấn làm nên giá trị đặc sắc của lễ hội. Được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ, nghi thức này không chỉ phản ánh đời sống tín ngưỡng đặc trưng của cư dân vùng cửa biển mà còn là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng, kết nối truyền thống với hiện tại.

Đoàn rước kiệu trong không gian Di tích lịch sử cấp quốc gia Đình Hoàng Châu, thể hiện sự tôn kính đối với Đức Thánh Mẫu và các vị Thành hoàng làng

Đoàn Xa mã – Rước kiệu được tổ chức theo nghi thức cổ truyền với đầy đủ các thành phần thực hiện nghi lễ, thể hiện sự tôn kính đối với Đức Thánh Mẫu và các vị Thành hoàng làng. Mỗi nghi thức đều được thực hiện theo đúng phong tục truyền thống, bảo đảm tính trang nghiêm, chuẩn mực và giữ gìn những giá trị nguyên gốc của lễ hội. Chính sự gìn giữ bền bỉ ấy đã góp phần làm nên giá trị tiêu biểu của Lễ hội truyền thống Xa mã – Rước kiệu Đình Hoàng Châu, một trong những di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của thành phố Hải Phòng.

Đông đảo nhân dân tham gia đoàn rước kiệu, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của quê hương Hoàng Châu

Đối với người dân Hoàng Châu, nghi thức Xa mã – Rước kiệu không đơn thuần là hoạt động tín ngưỡng mà còn là dịp để nhắc nhớ công lao của các bậc tiền nhân, hun đúc tinh thần hướng về cội nguồn và củng cố ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa quê hương. Qua từng mùa lễ hội, những giá trị tốt đẹp ấy tiếp tục được trao truyền, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức cộng đồng và trách nhiệm của các thế hệ trong bảo tồn di sản.

Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, Lễ hội truyền thống Xa mã – Rước kiệu Đình Hoàng Châu còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa các thế hệ người dân địa phương với những người con quê hương đang sinh sống, học tập, công tác trên mọi miền đất nước. Đồng thời, lễ hội góp phần làm phong phú đời sống văn hóa cơ sở, quảng bá hình ảnh vùng đất Cát Hải giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, tạo thêm điểm nhấn trong phát triển du lịch văn hóa, tâm linh của địa phương.

Việc duy trì và tổ chức thường niên Lễ hội truyền thống Xa mã – Rước kiệu Đình Hoàng Châu không chỉ khẳng định sức sống bền vững của di sản trong đời sống đương đại mà còn thể hiện trách nhiệm của chính quyền và nhân dân Đặc khu Cát Hải trong bảo tồn, phát huy giá trị Di tích lịch sử cấp quốc gia Đình Hoàng Châu và Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Qua đó, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ngày càng phong phú, gìn giữ bản sắc dân tộc và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp đến với cộng đồng và du khách gần xa./.

T/h: Xuân Thủy - Toàn Nguyễn