Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, việc xây dựng các nền tảng số thống nhất, đồng bộ là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Ngày 24/6/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1132/QĐ-TTg về tiêu chí, danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị. Đây là quyết sách quan trọng, tạo hành lang pháp lý để triển khai thống nhất các nền tảng số trên phạm vi toàn quốc, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Điểm nổi bật của Quyết định là lần đầu tiên ban hành thống nhất tiêu chí và danh mục 79 nền tảng số dùng chung quốc gia, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, kết nối và chia sẻ dữ liệu hiệu quả. Danh mục này được chia thành hai nhóm.

Nhóm A gồm 17 nền tảng số dùng chung áp dụng cho tất cả các ngành, lĩnh vực, đóng vai trò là hạ tầng số cốt lõi của quốc gia. Đây là những nền tảng phục vụ hoạt động quản lý, điều hành, chia sẻ dữ liệu và cung cấp dịch vụ công trên phạm vi toàn quốc. Một số nền tảng tiêu biểu gồm: Cổng Dịch vụ công quốc gia; nền tảng định danh và xác thực điện tử VNeID; Trục liên thông văn bản quốc gia; nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia; nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu của Trung tâm dữ liệu quốc gia; Cổng dữ liệu quốc gia; nền tảng điện toán đám mây trong Trung tâm dữ liệu quốc gia; nền tảng chuỗi khối (Blockchain) quốc gia; Trợ lý ảo quốc gia; Trung tâm tính toán hiệu năng cao; nền tảng số từ điển dữ liệu dùng chung; nền tảng điều hành an ninh mạng quốc gia (SOC); Hệ thống phòng vệ mạng quốc gia; nền tảng quản lý dữ liệu thống kê; Cổng Pháp luật quốc gia và Hệ thống Công báo điện tử.

Nhóm B gồm 62 nền tảng số chuyên ngành, phục vụ thống nhất quy trình nghiệp vụ trong từng lĩnh vực như tài chính, thuế, hải quan, giáo dục, y tế, lao động, bảo hiểm xã hội, nông nghiệp, tài nguyên và môi trường, giao thông vận tải, tư pháp, khoa học và công nghệ, văn hóa, du lịch... Đây là các nền tảng được xây dựng theo yêu cầu quản lý chuyên ngành nhưng vẫn bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống dùng chung quốc gia.

Việc ban hành danh mục nền tảng số dùng chung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, phát triển nhiều hệ thống có chức năng tương tự ở các bộ, ngành và địa phương. Trong thời gian qua, nhiều cơ quan đã xây dựng các phần mềm, cơ sở dữ liệu riêng lẻ, dẫn đến khó khăn trong kết nối, chia sẻ thông tin, phát sinh chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì. Khi các nền tảng số dùng chung quốc gia được triển khai đồng bộ, các cơ quan sẽ ưu tiên sử dụng các nền tảng này thay vì tiếp tục đầu tư các hệ thống trùng lặp, qua đó tiết kiệm đáng kể nguồn lực ngân sách nhà nước.

Quyết định cũng quy định rõ nguyên tắc triển khai các nền tảng số dùng chung. Theo đó, sau khi nền tảng dùng chung quốc gia được đưa vào vận hành, các cơ quan, tổ chức không đầu tư xây dựng mới, mua sắm, thuê hoặc mở rộng các hệ thống có cùng chức năng, mục tiêu và phạm vi sử dụng, trừ các trường hợp đặc thù theo quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh, cơ yếu hoặc các lĩnh vực chuyên ngành. Quy định này góp phần bảo đảm tính thống nhất trong đầu tư, tránh lãng phí và nâng cao hiệu quả khai thác các hệ thống số.

Đối với người dân và doanh nghiệp, việc sử dụng thống nhất các nền tảng số sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Dữ liệu được kết nối và chia sẻ giữa các cơ quan nhà nước sẽ giúp giảm tình trạng phải khai báo nhiều lần cùng một loại thông tin, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến và tăng tính minh bạch trong giải quyết công việc. Đồng thời, các nền tảng dùng chung còn tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các dịch vụ số, góp phần hình thành hệ sinh thái số quốc gia an toàn, hiện đại và bền vững.

Đối với các cơ quan nhà nước, Quyết định số 1132/QĐ-TTg là căn cứ quan trọng để rà soát, chuẩn hóa các hệ thống thông tin hiện có, ưu tiên sử dụng các nền tảng số dùng chung quốc gia, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và khai thác hiệu quả tài nguyên số. Đây cũng là cơ sở để xây dựng mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành, hướng tới nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và phục vụ.

Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1132/QĐ-TTg không chỉ tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho quá trình chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng một hạ tầng số thống nhất, lấy dữ liệu làm trung tâm, lấy người dân và doanh nghiệp làm đối tượng phục vụ. Với sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương cùng sự đồng thuận của toàn xã hội, các nền tảng số dùng chung quốc gia sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số./.