Ngày 31/12/2025, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng vừa ban hành Quyết định xếp hạng di tích thành phố đối với Đền thờ Đức Thánh Trần, thuộc loại hình di tích lịch sử, tọa lạc tại đặc khu Cát Hải. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn thành phố.
Theo Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, Đền thờ Đức Thánh Trần được xếp hạng là di tích thành phố. Khu vực bảo vệ di tích được xác định cụ thể theo biên bản và bản đồ khoanh vùng trong hồ sơ khoa học, làm căn cứ để chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan thực hiện trách nhiệm quản lý, bảo vệ di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
Đền thờ Đức Thánh Trần được xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố
Đền thờ Đức Thánh Trần là nơi thờ phụng Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, danh nhân lịch sử, anh hùng dân tộc, nhà quân sự kiệt xuất của Việt Nam trong thế kỷ XIII. Ông là Tổng chỉ huy quân đội nhà Trần trong ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên – Mông, lập nên những chiến công hiển hách, góp phần giữ vững nền độc lập, chủ quyền của dân tộc. Sau khi Đức Thánh Trần qua đời năm 1300, việc thờ phụng Ngài đã trở thành tín ngưỡng phổ biến ở nhiều địa phương trong cả nước, trong đó có khu vực Nghĩa Lộ, đặc khu Cát Hải.
Căn cứ các tư liệu lịch sử, di vật và hiện vật còn lưu giữ tại di tích, Đền thờ Đức Thánh Trần được xác định có lịch sử hình thành muộn nhất vào thời Lê Trung Hưng, khoảng thế kỷ XVII – XVIII. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngôi đền tọa lạc trên một gò đất cao, có kiến trúc chữ Nhất gồm ba gian. Đến khoảng những năm 1958 – 1959, do yêu cầu sản xuất muối, khu vực gò đất bị san lấp, khiến ngôi đền rơi vào tình trạng hoang phế trong một thời gian dài.
Với ý thức gìn giữ không gian sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống, từ năm 1990, nhân dân địa phương đã dựng lại một gian thờ nhỏ để tiếp tục việc hương khói phụng thờ Đức Thánh Trần. Năm 2012, ngôi đền được xây dựng lại với quy mô một gian nhà cấp bốn, quay hướng Nam. Đến năm 2024, do vị trí thấp trũng, không bảo đảm an toàn cho việc sinh hoạt tín ngưỡng, công trình được hạ giải để chuẩn bị xây dựng mới. Trên cơ sở sự đồng thuận của chính quyền và nhân dân địa phương, Đền thờ Đức Thánh Trần hiện nay được xây dựng khang trang trên nền đất cao ráo tại khu tái định cư Nghĩa Lộ, đặc khu Cát Hải.
Hiện nay, di tích còn lưu giữ một số di vật, cổ vật có giá trị lịch sử và nghệ thuật như chân tảng đá có niên đại thế kỷ XVII – XVIII, thạch khuyển thế kỷ XIX – XX cùng hệ thống tượng thờ, đồ thờ truyền thống. Hằng năm, tại đền diễn ra nhiều kỳ lễ tiết theo phong tục địa phương, trong đó lễ giỗ Đức Thánh Trần vào ngày 14 – 15 tháng Tám âm lịch là kỳ lễ chính, thu hút sự tham gia của đông đảo nhân dân trong vùng.
Việc xếp hạng di tích thành phố đối với Đền thờ Đức Thánh Trần góp phần khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của di tích, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để địa phương tăng cường công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Đây cũng là cơ sở để chính quyền đặc khu Cát Hải tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác quản lý di tích, từng bước khai thác giá trị văn hóa phù hợp với định hướng phát triển kinh tế – xã hội, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương trong quá trình xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng./.
T/h: Xuân Thuỷ